ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΤΑΞΗ: Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (1.1. σελ. 60-63)

ΘΕΜΑ: «Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΟΧΗ»

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΡΗΓΑ ΕΛΕΝΗ

1.   ΠΕΡΙΛΗΨΗ / ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ / ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Με αυτό το σενάριο οι μαθητές, αφού χωριστούν σε ομάδες, θα πρέπει να ψάξουν στοιχεία για τη γυναίκα στη μινωική εποχή μέσα από ιστοσελίδες που θα τους δοθούν.

Στη συνέχεια θα πρέπει κάθε ομάδα να παρουσιάσει στην ολομέλεια μέσω διαφανειών (power point) τις πληροφορίες που άντλησε, αλλά και τις τοιχογραφίες που αποτέλεσαν τις πηγές των πληροφοριών της.

2.  ΜΑΘΗΜΑΤΑ – ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Οι στόχοι αυτού του σεναρίου συνάδουν πλήρως με το ισχύον πρόγραμμα της διδασκαλίας της Ιστορίας. Η συγκεκριμένη διδακτική ενότητα αντιστοιχεί στο 1.1. κεφάλαιο της «Αρχαίας Ιστορίας» της Α’ Λυκείου, σελ. 60-63.

3.  ΣΤΟΧΟΙ

α. ΓΝΩΣΤΙΚΟΙ

1. Συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας αξιολόγησης των ιστορικών πηγών.

2. Απόκτηση βασικών γνώσεων για τη ζωή της γυναίκας στη μινωική εποχή.

3. Γνωριμία με τη διακόσμηση των ανακτόρων της Κνωσού και άντληση πληροφοριών από αυτήν.

4. Εντοπισμός στο χάρτη της Ελλάδας των ανακτόρων της Κνωσού.

5. Εντοπισμός και επιλογή απλών ιστορικών πληροφοριών χρησιμοποιώντας το διαδίκτυο.

β. ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ – ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΙ

1.  Ανάπτυξη δεξιοτήτων συνεργασίας μεταξύ τους.

2. Ανάπτυξη βιωματικής μάθησης.

3. Ανάπτυξη του διαλόγου.

4. Ενίσχυση του ομαδικού πνεύματος.

5. Τόνωση της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης των μαθητών μέσα από ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες.

6. Καλλιέργεια δεξιοτήτων έκφρασης του λόγου.

7. Ανάπτυξη αφαιρετικής ικανότητας.

8. Ανάπτυξη κριτικής ικανότητας που οδηγεί σε ασφαλή και τεκμηριωμένα συμπεράσματα.

9. Ικανότητα χρησιμοποίησης προηγούμενων γνώσεων για την οικοδόμηση νέων (μεταγνωστικός στόχος).

γ. ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ

1. Εξοικείωση με το διαδίκτυο και διάφορα λογισμικά.

2. Ανάπτυξη ερευνητικής αυτενέργειας.

3. Συνειδητοποίηση της εύκολης δυνατότητας περιήγησης σε έναν τόπο ζωντανά σα να ήταν εκεί οι ίδιοι οι μαθητές.

4. Παραγωγή υπερκειμένων και πολυτροπικού λόγου.

5. Αξιοποίηση νέων μέσων επεξεργασίας κειμένου και παρουσίασης.
4.  ΕΡΓΑΛΕΙΑ – ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

1. Επεξεργαστής κειμένου (word, ορθογραφικός και γραμματικός έλεγχος).

2. Πρόγραμμα παρουσίασης διαφανειών (power point)

3. Διαδίκτυο με τη χρήση διαφυλλιστών διαδικτύου (Explorer, Mozilla) και το πρόγραμμα περιήγησης της γης (Google Earth), λογισμικό που παρέχει διαφορετικές εικόνες μεγάλης ευκρίνειας για όλη τη γη.

4. Τις παρακάτω ιστοσελίδες:

    - www.culture.gr

    - www.patris.gr/articles/23796?PHPSESSID=#UrbljbuSnfI

    - www.fhn.gr/chronos/02/crete/gr

5. Στο παρακάτω blog:

    - polioxni.wordpress.com

5.  ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΑΘΗΣΗΣ

Οι μαθητές, με αφετηρία το σχολικό εγχειρίδιο και τα φύλλα εργασίας του εκπαιδευτικού, αναλαμβάνουν ρόλο ερευνητή. Μαθαίνουν να βλέπουν με κριτική ματιά τις πηγές τους και συγχρόνως να απομονώνουν τις πληροφορίες που χρειάζονται.

Από τη στιγμή που έχουν στα χέρια τους τα φύλλα εργασίας, μαθαίνουν, μέσα σε ένα προστατευμένο βεβαίως περιβάλλον, να αυτενεργούν αναπτύσσοντας με αυτό τον τρόπο τη δημιουργική τους σκέψη.

6. ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Η διαδικασία που θα λάβει χώρα είναι πολύπλευρη. Θα βασιστούμε σε στοιχεία της διδακτικής της Ιστορίας, αλλά και σε παραδοσιακές όσο και σύγχρονες θεωρίες μάθησης (όπως ο συμπεριφορισμός του Vygotsky ή η ανακαλυπτική του Bruner).

Έχοντας ως αφετηρία το εγχειρίδιο και το ΑΠΣ του Υ.ΠΑΙ.Θ.Π.Α., θα θέσουμε τη διδακτική σε μια ομαδοσυνεργατική βάση που θα περάσει από τις ιστορικές ή γραμματειακές πηγές στις εικαστικές και από τη δηλωτική γνώση (αυτή που διατρέχει το μεγαλύτερο μέρος του ΑΠΣ, το τι γνωρίζει δηλαδή ο μαθητής μέσα από το σχολείο εγχειρίδιο) στη διαδικαστική γνώση (στο να γνωρίζει δηλαδή ο μαθητής πώς και πότε πρέπει να εφαρμόζει ό,τι έμαθε).

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι καθοδηγητικός, διευκολυντικός, εμψυχωτικός. Δίνει μέσω των φύλλων εργασίας το δρόμο που θα ακολουθήσουν οι μαθητές του, ώστε να φτάσουν στο σημείο της αυτενέργειας και της δημιουργικής αξιοποίησης των ευκαιριών που θα τους παρουσιαστούν στο δρόμο της γνώσης.

7.  ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ

Διάρκεια: 3 διδακτικές ώρες

Χώρος: το μικρό εργαστήριο πληροφορικής στη βιβλιοθήκη του σχολείου

Συνεργασία με άλλους καθηγητές: με τον καθηγητή της πληροφορικής

Τροποποιήσεις στο ωρολόγιο πρόγραμμα: λόγω ύπαρξης δεύτερου εργαστηρίου πληροφορικής στη δανειστική βιβλιοθήκη, δεν απαιτούνται τροποποιήσεις στο ωρολόγιο πρόγραμμα. Το σενάριο θα διεξαχθεί κατά τη διδακτική ώρα που αναλογεί στην ιστορία χωρίς αναστάτωση στο πρόγραμμα των άλλων τμημάτων, κυρίως αυτών που έχουν πληροφορική την ώρα της ιστορίας.

8.  ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ

Το τμήμα χωρίζεται σε δύο ομάδες, με την προϋπόθεση σε κάθε ομάδα να υπάρχει τουλάχιστον ένας μαθητής που να μπορεί να χειρίζεται άνετα τον υπολογιστή και το διαδίκτυο. Στη συνέχεια το τμήμα μεταφέρεται στη βιβλιοθήκη για να εργαστεί στους υπολογιστές.

Σε κάθε ομάδα δίνεται ένα φύλλο εργασίας, σύμφωνα με το οποίο θα δουλέψει η καθεμιά.

Το σενάριο περιλαμβάνει δύο φάσεις για την κάθε ομάδα:

α) κατά την πρώτη διδακτική ώρα, οι ομάδες ερευνώντας τις ιστοσελίδες που τους δόθηκαν, θα αναζητήσουν τις πληροφορίες που χρειάζονται και θα τις αποθηκεύσουν σε ένα έγγραφο word,

β) κατά τη δεύτερη διδακτική ώρα, οι ομάδες συνθέτουν τα στοιχεία που έχουν ήδη βρει, ώστε να τα παρουσιάσουν σε διαφάνειες (power point) στο διαδραστικό πίνακα της τάξης τους.

9.  ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ

α) Βασικές γνώσεις για τον μινωικό πολιτισμό που παρέχονται από το σχολικό εγχειρίδιο

β) Βασικές γνώσεις των μαθητών στη χρήση υπολογιστών. Ειδικότερα γνώσεις επεξεργαστή κειμένου, λογισμικού παρουσίασης, πλοήγησης στο ίντερνετ, διαδραστικών χαρτών μεταξύ άλλων.

10-11.  ΦΑΣΕΙΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ – ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΑΘΕ ΦΑΣΗΣ

1^η διδακτική ώρα: με τα φύλλα εργασίας που θα τους έχει δώσει ο εκπαιδευτικός, οι μαθητές θα αναζητήσουν στις ιστοσελίδες, όπου τους ζητείται να πλοηγηθούν, τις πληροφορίες που χρειάζονται φιλτράροντας τις χρήσιμες κατά τη γνώμη τους μέσα από τον όγκο που διατίθεται.

2^η διδακτική ώρα: χρησιμοποιώντας τον επεξεργαστή κειμένου (word) και το πρόγραμμα παρουσίασης διαφανειών (power point), θα ετοιμάσουν την παρουσίαση των πληροφοριών που συνέλεξαν κατά την πρώτη διδακτική ώρα.

3^η διδακτική ώρα: κάθε ομάδα θα παρουσιάσει τα πολυτροπικά κείμενα που ετοίμασε και στη συνέχεια θα κάνει μια αυτοαξιολόγηση της εργασίας της εκθέτοντας τα θετικά που αποκόμισε από την όλη διαδικασία, αλλά και τα προβλήματα που συνάντησε.

12. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Διαμορφωτική: κατά τη διάρκεια εφαρμογής των δραστηριοτήτων από τους μαθητές που συμμετέχουν, ώστε να καταγράφουν:

α) οι αντιδράσεις τους (συνεργασία σε ομάδες, συμμετοχικότητα, επικοινωνία) και

β) οι χειρισμοί τους (οργάνωση, αξιοποίηση χρόνου κ.ά.)

Τελική: μετά το πέρας του σεναρίου:

α) επιτεύχθηκαν οι στόχοι του σεναρίου;

β) χρησιμοποιήθηκαν τα κατάλληλα λογισμικά και οι κατάλληλες δραστηριότητες;

γ) αξιοποιήθηκε σωστά ο χρόνος;

δ) υλοποιήθηκε χωρίς παρεκκλίσεις ή λάθη το σενάριο;

ε) το σενάριο ήταν προσαρμοσμένο στο γνωστικό επίπεδο των μαθητών;

στ) ποιες δυσκολίες συνάντησαν οι μαθητές κατά την υλοποίηση του σεναρίου;

ζ) ήταν κατατοπιστικές οι οδηγίες του εκπαιδευτικού, ώστε να διευκολύνονται οι μαθητές κατά την εφαρμογή τους;

<!--[if !supportLists]-->13.  <!--[endif]-->ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Το συγκεκριμένο σενάριο είναι εύκολο στην εφαρμογή του, διότι από τη μια δεν εμπλέκει άμεσα άλλους εκπαιδευτικούς, αφού διεξάγεται κατά την ώρα της ιστορίας, χωρίς να απαιτεί το εργαστήριο πληροφορικής, πράγμα που θα αναστάτωνε το ωρολόγιο πρόγραμμα.

Από την άλλη, τα φύλλα εργασίας είναι εύκολα υλοποιήσιμα, διότι καθοδηγούν τους μαθητές αφήνοντάς τους συγχρόνως την ευκαιρία αυτενέργειας. Επιπλέον, οι μαθητές φτάνουν αβασάνιστα στη συνεργασία με τους συμμαθητές τους, με τους οποίους ανήκουν στην ίδια ομάδα, και τέλος μαθαίνουν να ασκούν εποικοδομητική κριτική, που τους βοηθά να πάνε ένα βήμα πιο μπροστά κάθε φορά.

<!--[if !supportLists]-->14.  <!--[endif]-->ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Α’ ΟΜΑΔΑΣ:

α) να εντοπίσετε στο Google Earth το νησί της Κρήτης και στη συνέχεια το παλάτι της Κνωσού. Εκεί, ψάξτε και παρατηρήστε φωτογραφίες με τοιχογραφίες που κοσμούν το παλάτι.

β)  να μπείτε στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού www.culture.gr, να πατήσετε στο σύνδεσμο «Αρχαιολογικοί Χώροι» και στη συνέχεια το σύνδεσμο «Κνωσός», και να βρείτε πληροφορίες για το παλάτι της Κνωσού και για τη ζωή των κατοίκων του.

γ) να μπείτε στην ιστοσελίδα της εφημερίδας του Ηρακλείου Κρήτης «Πατρίς» www.patris.gr/articles/23796?PHPSESSID=#UrbljbuSnfI και να αντλήσετε πληροφορίες για τη γυναίκα στη Μινωική Κρήτη:

- ο ρόλος της στις δημόσιες εκδηλώσεις

- ο ρόλος της στις εκδηλώσεις της ειρηνικής κοινωνικής ζωής

- για την «Παριζιάνα», όπως αποκάλεσε ο A. Evans τη φιγούρα μιας γυναίκας πάνω σε μια τοιχογραφία του παλατιού της Κνωσού.

δ) μόλις συγκεντρώσετε τις παραπάνω πληροφορίες, ετοιμάστε μία παρουσίαση σε power point χωρίς να ξεχάσετε να προσθέσετε και τις τοιχογραφίες στις οποίες βασίσατε τις πληροφορίες σας.

Β’ ΟΜΑΔΑΣ:

α) να εντοπίσετε στο Google Earth το νησί της Κρήτης και στη συνέχεια το παλάτι της Κνωσού. Εκεί, ψάξτε και παρατηρήστε φωτογραφίες με τοιχογραφίες που κοσμούν το παλάτι.

β) να μπείτε στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού www.fhn.gr/chronos/02/crete/gr, να πατήσετε στο σύνδεσμο «Κοινωνία» και στη συνέχεια το σύνδεσμο «Το μινωικό ένδυμα», και να αντλήσετε πληροφορίες για το μινωικό γυναικείο ένδυμα.

γ) να μπείτε στο blog ΠΟΛΙΟΧΝΗ (το όνομα της αρχαιότερης ευρωπαϊκής πόλης που βρίσκεται στη Λίμνο)  polioxni.wordpress.com, να πατήσετε στο σύνδεσμο «Μινωικός & Κυκλαδικός Πολιτισμός» και στη συνέχεια το σύνδεσμο «Μινωική ενδυμασία & Καλλωπισμός», και να αντλήσετε πληροφορίες για:

- την ένδυση των γυναικών

- τα υλικά κατασκευής των ρούχων της μινωικής περιόδου

- την υπόδηση

- την κόμμωση

- τα υλικά καλλωπισμού των γυναικών

- τα κοσμήματα

δ) μόλις συγκεντρώσετε τις παραπάνω πληροφορίες, ετοιμάστε μία παρουσίαση σε power point χωρίς να ξεχάσετε να προσθέσετε και τις τοιχογραφίες στις οποίες βασίσατε τις πληροφορίες σας.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Δόθηκαν μόνο δύο φύλλα εργασίας σε μόνο δύο ομάδες καθαρά από οικονομία χρόνου.